Zo heb ik van mijn moeder geleerd huilend 'ja!' smeken. Verder dat, zodra een vrouw moeder wordt, elk spoortje van verantwoordelijkheid acuut vervaagd, meteen nadat de laatste koter is uitgekotst en dat moederliefde zeker niet een leven lang duurt. Tenslotte dat alle vrouwen liever zouden emigreren naar – ik noem maar wat – Portugal, al besef ik dat dat lang niet voor iedereen is weggelegd.
Mijn vader daarentegen heeft me de wijze les meegegeven dat alle mannen primitieve holbewoners zijn, belast met oerinstincten bestaande uit slechts 2 componenten: (1) zoveel mogelijk in zo'n kort mogelijke tijd drinken en door blijven drinken, en (2) dat eigen sexueel genot boven dat van ieder ander gaat. Verder dat de man zijn gegeven woord flexibel aanpast aan de veranderde omstandigheid, en tenslotte; slaan is de oplossing voor elk probleem.
Dat zijn waardevolle lessen, dames en heren! En hiermee zou deze column klaar kunnen zijn. Had gekund.
Ware het niet dat ieder mens uniek is en ook ik onderhevig ben aan verlangens en gevoelens, en tevens in staat blijk mijn eigen visie op situaties te ontwikkelen, daarmee gewicht aan zaken kan hangen en conclusies kan trekken die haaks zouden kunnen staan op wat men in het algemeen kan vinden. Whatelse is new, ik hoor het u denken.
Het punt is namelijk dat we niet zouden mogen generaliseren.
Tenzij je hooggeblondeerd in de Tweede Kamer zit waar je alles en iedereen op 1 hoop kunt flikkeren, waarna een kudde slachtrijpe schapen je blindelings volgt, maar dit terzijde.
Als we niet zouden generaliseren, dan zouden we elk geval apart moeten bekijken. En zo ook met de wijze lessen van mijn ouders. La'we snel concluderen dat het niet de meest briljante wijsheden zijn geweest en dat het ook niet voor alle vrouwen en mannen opgaat. Dan hou je simpelweg twee mensen over die voorzichtig gezegd, niet altijd de beste weg hebben gekozen en platter gezegd twee slachtoffers in het bijzonder hebben gemaakt.
En daar ga je..
Want wie is nu het slachtoffer?
Als je dat hiërarchisch bekijkt is het eenvoudig, maar de kous is daarmee niet af. Is iedereen slechts het product van zijn of haar jeugd en handelen we onbewust naar de wijze lessen die we, toch eerder uit vastgestelde daden hebben overgenomen dan vanuit gesproken woorden?
Kun je genoegen nemen met zinnen als 'zo had ik het niet bedoeld' of 'zo erg was het nou ook weer niet' als daarna de vicieuze cirkel rond blijft gaan? Is dat dan onmacht of onkunde of onwil? Wordt ieder mens geboren met een natuurlijk besef voor goed en fout? En heeft de tijdsgeest waarin men het levenslicht ziet eveneens invloed op later te nemen beslissingen? Of kun je zeggen; onder invloed van drank of door onderdrukking heb ik bepaalde dingen gedaan of bepaalde stappen niet ondernomen?
Valt dat onder de noemer "struisvogelpolitiek' of heet dat, psychologisch verantwoordt 'verzachtende omstandigheid'? Zoals je in Duitsland juridisch ooit onder dat laatste viel als je met drank op in het verkeer een ongeluk veroorzaakte.
En dan heb je ook nog zoiets als 'schuldgevoelens', omdat je weet dat je zelf ook niet bepaald een lieverdje bent geweest.
Je zult het nooit weten zonder dialoog.
Als ik daar over nadenk besluit ik dat ik bij beiden wel geprobeerd heb het een en ander uitgesproken te krijgen. Toen ik mijn moeder op haar hart drukte dat ze de kans liep mij en mijn zus te verliezen omdat we het niet langer trokken mooi-weer te spelen en eindelijk wel 's wilden praten over onze verknipte jeugd, brak ze in huilen uit, sloeg haar handen besluitvaardig op haar knieën en zei dat ze me begreep en het helemaal anders ging doen!
Nooit meer iets van gehoord.
En naar alle waarschijnlijkheid zit ze nu ergens in het buitenland zonder ook maar iets te hebben gezegd. In al mijn verslagenheid vraag ik me af: hoe krijgt een moeder zoiets klaargespeeld met zichzelf? Heel misschien, maar ik betwijfel het ten zeerste, hebben ze daar geen spiegels..
Toen ik mijn vader een brief had gestuurd waarin het er kort op neer kwam dat ik hem nooit meer wilde zien en naar mijn beleving nooit een echte vader was geweest, maar een gewelddadige oversekste alcoholische maniak, heb ik ook nooit meer iets actiefs van zijn kant gemerkt. Ik denk dan, berust een vader daar zo gemakkelijk in? Of denkt ie: 'dit is dan mijn lot en ik heb niets meer in te brengen'. Of had ie diezelfde dag de auto moeten pakken, naar me toe hadden moeten rijden en gezegd hebben:
'Ben je nou helemaal bedonderd! Wij gaan zitten en praten het net zo lang uit tot de lucht weer geklaard is!'
Waarom onthoud de mens met opvallende voorkeur dikwijls de slechte kanten, de negatieve verhalen? Snijdt pijn dieper in je ziel dan even hevige momenten van geluk?
Met een warm hart zie ik ze soms weer luid applaudiserend aan het einde van mijn eigen theatervoorstelling, de motivatie en steun die ze me daar in gaven. Het kriebelen op mijn arm dat me moeder, gevoelsmatig, urenlang bij me volhield als ik daar om vroeg, de speciale omelet a'la papa die hij vroeger maakte, de belletjesbroek, de voorkeuren voor echte muziek, mijn verjaardagscadeau's onder de kerstboom..
Misschien omdat je weet hoe het ook kon zijn, mis je wat je niet meer hebt en is de pijn daardoor groter dan die momenten van geluk. Hoe dan ook, je blijft iets missen. Zelfs als de wijste les blijkt te zijn dat alles een keer voorbij gaat.
